دکتر سید سعید هاشمی نظری همزمان با روز جهانی پیشگیری و کنترل هاری( 28سپتامبر مصادف با 6 مهر ماه1405) این روز را فرصتی برای آموزش و افزایش آگاهی افراد جامعه در مورد این بیماری و راه‌های پیشگیری، کنترل و حذف هاری عنوان کرد.

 

وی با اشاره به شعار امسال روز جهانی هاری؛ «قوی تر با همدیگر»،“ "sTRONGER  TOGETHER انتخاب این شعار را  نشان‌دهنده ضرورت مشارکت و همکاری و هماهنگی بین‌بخشی در تحقق اهداف برنامه راهبردی جهانی پیشگیری و کنترل هاری دانست و تاکید کرد  هیچ نهادی به تنهایی  قادر به کنترل این بیماری نیست.

 

معاون  بهداشت دانشگاه با تأکید بر ماهیت پیچیده و بین‌بخشی بیماری هاری، کنترل مؤثر آن را مستلزم همکاری جدی و مستمر دستگاه‌ها و نهادهای ذی‌ربط با وزارت بهداشت دانست و بر نقش سازمان‌هایی همچون سازمان دامپزشکی، سازمان حفاظت محیط زیست، شهرداری‌ها و دهیاری‌ها  و ... در این زمینه تأکید کرد.

 

وی تصریح کرد در صورت فقدان هماهنگی ‌های لازم  در اجرای اقدامات کنترلی و افزایش خطر مواجهه با حیوانات، بخش قابل توجهی از منابع نظام سلامت صرف فرآیندهای پیشگیری و مراقبت از هاری خواهد شددر صورتی که  این منابع  می‌تواند برای کنترل و درمان سایر بیماری‌ها تخصیص داده شود.

 

دکتر هاشمی نظری خاطرنشان کرد هدف اصلی برنامه راهبردی جهانی به صفر رساندن مرگ انسان به علت هاری (ناشی از گزش سگ) تا سال ٢٠٣٠ میلادی است.

 

وی استراتژی‌ها‌‌ی اصلی برای رسیدن به این هدف را شامل طلاع‌رسانی و آموزش جامعه، بهبود و ارتقای نظام مراقبت حیوان گزیدگی، دسترسی همه افراد به خدمات پیشگیری پس از تماس (PEP)   و واکسیناسیون دسته جمعی سگ‌ها برشمرد.

 

به گفته وی طبق مستندات موجود در صورتی که حداقل 70 درصد جمعیت سگ‌ها توسط دستگاه‌های مسئول علیه بیماری هاری واکسینه شوند، احتمال بروز و انتقال بیماری در جمعیت سگ‌ها و به تبع آن انتقال بیماری هاری  در انسان بسیار کاهش خواهد یافت.

 

 معاون بهداشت دانشگاه با  بیان این که هر ساله در کشور مواردی از آلودگی در حیوانات اهلی و و حوش دیده می شود، تاکید کرد هر حیوان گزیدگی  باید مشکوک به هاری قلمداد گردد. 

 

وی  شروع فوری اقدامات در مواقع بروز حیوان گزیدگی را در پیشگیری از بیماری بسیار حیاتی عنوان کرد و  از شهروندان خواست در صورت حیوان گزیدگی  حتی اگر زخم یا جراحت سطحی باشد فوری به واحدهای مراقبت و پیشگیری از هاری مراجعه کرده و  بلافاصله اقدامات پیشگیرانه را آغاز کنند.

 

وی تاکید کرد این  مراکز به صورت  24 ساعته خدمات مربوط به حیوان گزیدگی  را به صورت رایگان ارایه می‌کنند.

 

لیست واحدهای مراقبت و  پیشگیری از  هاری  تابعه دانشگاه  و ساعات فعالیت این واحدها را  اینجا ببینید.

 

هر حیوان گزیدگی را «هارگزیدگی»تلقی کنید.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای معاونت بهداشت نیز هاری را یک بیماری ویروسی قابل انتقال بین حیوان و انسان عنوان کرد  که معمولا به وسیله گزش حیوان هار به انسان منقل می‌شود.   

 

دکتر سیدعبدالمجید حسینی با  اشاره  به روند رو به رشد تعداد موارد حیوان‌گزیدگی در کشور و بروز مواردی از مرگ ناشی از هاری گفت متأسفانه بسیاری از افراد تصور می‌کنند هاری صرفاً از طریق گزش سگ قابل انتقال است در حالی که همه پستانداران خونگرم اعم از سگ، گربه، روباه، گرگ، شغال، کفتار، راسو، خدنگ، موش خرما، خفاش و ... می‌توانند به هاری مبتلا شوند.

 

وی اظهار کرد براساس آمار، بیش از 95 درصد موارد حیوان گزیدگی در محدوده تحت پوشش دانشگاه مربوط به گزش توسط سگ و گربه است؛ اما مواردی از گزش توسط گرگ، روباه، شغال و سایر حیوانات اهلی و وحشی نیز دیده  شده است.

 

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای معاونت بهداشت  با تاکید  بر این که  هر حیوان گزیدگی را باید به عنوان «هارگزیدگی» تلقی کرد نخستین اقدام پس از گزش به وسیله حیوان را شست‌وشوی مناسب محل جراحت عنوان کرد.

 

دکتر حسینی تصریج کرد به جرأت می توان گفت بیش از نیمی از فرایند پیشگیری از هاری وابسته به شتشوی مناسب و کافی (15 تا 20 دقیقه برای هرزخم) محل جراحت  است  و پس از آن ضدعفونی محل عارضه صورت می پذیرد.

 

وی با تاکید بر ضرورت و اهمیت  واکسیناسیون کامل  علیه هاری افزود: فرد گزیده شده توسط حیوان مشکوک به هاری، علاوه بر تکمیل دوره واکسیناسیون در صورت نیاز  و تشخیص کارشناس مربوطه ممکن است به تزریق سرم ضد هاری نیز نیاز داشته باشد که طبق برنامه زمان بندی انجام و دوره واکسناسیون کامل می‌شود.

 

جراحت‌های ناشی از حیوان گزیدگی به جز موارد خاص هرگز نباید پوشانده یا بخیه شوند

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای معاونت بهداشت یادآور شد با توجه به این که بخیه زدن زخم با ایجاد محیط بی هوازی به رشد ویروس هاری کمک می‌کند، خودداری از بخیه زدن محل جراحت و یا به تأخیر انداختن آن در روند پیشگیری از بروز بیماری هاری بسیار مهم است.

 

وی با اشاره به اینکه در سال‌های اخیر موارد حیوان گزیدگی توسط حیوانات خانگی نیز افزایش محسوسی داشته است، تاکید کرد آموزش‌های لازم برای نگه‌داری و رفتار با حیوانات توسط نهادهای زیربط باید در اختیار این افراد قرار گیرد و مسئولیت اجتماعی آن‌ها در قبال حیوان خانگی خود جهت حفاظت سایرین باید گوشزد شود.   

 

دکتر حسینی با اشاره به این که هاری گران‌ترین بیماری قابل پیشگیری با واکسن است  خاطرنشان کرد موارد گزارش شده حیوان گزیدگی در شش ماه اول سال جاری (1405) در  محدوده تحت پوشش دانشگاه بالغ بر 16 هزار مورد بوده است که تمامی موارد اقدامات پیشگیری و واکسیناسون را دریافت کرده‌اند.

 

پیشگیری مقدم در درمان

دکتر حسینی با تاکید بر ضرورت آموزش نحوه مواجهه با حیوانات به همه مردم و  به ویژه کودکان یادآور شد خودداری از تحریک حیوانات به ویژه سگ و گربه،  توجه به واکسیانسیون افراد در معرض خطر نظیر دامپزشکان، دامداران، جنگل بانان و ...، واکسیناسیون حیوانات خانگی علیه بیماری هاری،  مراقبت از کودکان در زمان مواجهه با حیوانات و آموزش نحوه برخورد با حیوان گزیدگی از اقدامات موثر در  پیشگیری از ابتلا به هاری است.  

 

 وی در خاتمه  دانستن موارد بسیار ساده اما مهم که در زیر به آنها اشاره شده است را به همه مردم توصیه کرد:

1. از نزدیک شدن به سگ ها و گربه های ولگرد خودداری کنید.

2. حیوانات خانگی خود را علیه هاری واکسینه کنید.

3. از در معرض تماس قرار گرفتن حیوان خانگی‌تان با سایر حیوانات جلوگیری کنید.

4. غذای حیوان خود را بیرون از منزل قرار ندهید. این کار باعث جذب حیوانات وحشی و بدون صاحب می‌شود.

5. به کودکان نحوه صحیح رفتار با حیوانات را آموزش دهید.

6. اگر کودک خردسالی در کنار خود دارید به‌ویژه اگر در مسیرتان سگ بزرگی قرار دارد، باید کودک را در آغوش خود نگه‌دارید.

7 . حیوان خانگی‌تان را در بیرون از منزل حتماً با قلاده مهار کنید.

8. اگر حیوان خانگی شما توسط حیوان دیگری گزیده شد به دامپزشکی مراجعه  کنید تا اقدامات لازم انجام شود.

9. حیوانات وحشی نباید به عنوان حیوان خانگی نگهداری شوند.

10.  حیوانات وحشی را از فاصله دور مشاهده کنید هر چند رام به نظر آیند.

11.  راه ورود خفاش را به منزل  یا محل اسکان در طبیعت‌ مسدود کنید.

12. هرگز مستقیماً به چشمان سگ نگاه نکنید.

13. هرگز سگی را که در حال  غذا خوردن است یا توله به همراه دارد، تحریک نکنید. سگ‌ها در این شرایط بسیار حساس شده و از خود محافظت می‌کنند.

14. از خندیدن به سگ خودداری کنید. ممکن است چهره دوستانه به او نشان دهید اما یک سگ مهاجم فکر می‌کند دارید دندان‌هایتان را برای مبارزه به او نشان می‌دهید.

15. سگ‌هایی که مدت زیادی به چیزی بسته ‌شده‌اند یا زنجیر دارند، بیشتر احتمال دارد که تهاجمی رفتار کنند، بنابراین به آن‌ها نزدیک نشوید.