در ابتدای وبینار دکتر محمد اسماعیل قیداری، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به تبیین ماموریت حوزه سلامت در مدیریت پاندمی‌ها پرداخت و با اشاره به تجربه تلخ پاندمی کووید-۱۹، بر ضرورت تدوین و اجرای سند راهبردی پاندمی X تأکید کرد.

 

 وی با بیان اینکه بیش از ۷۰ درصد بیماری‌های عفونی نوپدید منشأ حیوانی دارند، تغییرات اقلیمی، شهرنشینی و جهانی‌سازی را از عوامل تشدیدکننده تهدیدات پاندمیک برشمرد و خاطرنشان کرد که تاب‌آوری نظام سلامت ایران در پاندمی کووید-۱۹ حدود ۴۱ درصد ارزیابی شده است.

 

 دکتر قیداری در ادامه  با معرفی سند راهبردی آمادگی در برابر پاندمی X شامل ۱۹ هدف کلان را در سه فاز «قبل، حین و بعد از پاندمی» بر نقش کلیدی دانشگاه‌های علوم پزشکی در مرجعیت علمی، آموزش نیروی انسانی و پژوهش‌های کاربردی در تحقق اهداف این سند تاکید کرد. 

 

وی همچنین از آمادگی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برای همکاری در اجرای  این سند خبر داد.

 

تأکید بر همکاری بین‌بخشی و تصمیم‌سازی مبتنی بر شواهد

دکتر حسن امامی رضوی، رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی نیز با تاکید بر اهمیت همکاری بین بخشی و تصمیم‌سازی مبتنی بر شواهد گفت: برای مدیریت پاندمی بعدی نهاد هماهنگ کننده و فرماندهی بحران باید مشخص باشد.

 

وی اظهار کرد سند آمادگی در برابر پاندمی بعدی بر اساس تجارب بین المللی تدوین شده است که باید بر اساس آن احکام اجرایی برای حوزه‌های درون بخش و برون بخش نگاشته شود.

 

وی با بیان ضرورت ارزیابی وضعیت و انجام آزمون‌های میدانی به عنوان  گام نخست این فرایند بر نقش این اقدامات در ارتقای  توانمندی، تاب‌آوری و پاسخگویی نظام سلامت در برابر بحران‌های آینده تاکید کرد.

 

ضرورت تقویت ضمانت‌های قانونی برای مدیریت پاندمی

دکتر سید مرتضی خاتمی، معاون حقوقی و امور مجلس وزارت بهداشت از دیگر سخنرانان این همایش هدف سیزدهم سند راهبردی با عنوان «پشتیبانی قضایی از دستگاه‌های مرتبط در مقابله با پاندمی X» را تبیین کرد.

 

وی با اشاره به تجارب پاندمی کووید-۱۹ خاطرنشان کرد کمبود ضمانت‌های اجرایی و نبود چارچوب قانونی شفاف از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت بحران در ایران بود.

 

وی  ضمن تشریح اقدامات اجرایی این هدف در سه مرحله پیش از وقوع پاندمی، زمان وقوع و پس از آن ضرورت تدوین و به‌روزرسانی قوانین شفاف در حوزه‌های تخلف از پروتکل‌های بهداشتی، توزیع دارو و تجهیزات تقلبی، احتکار و گران‌فروشی اقلام بهداشتی و دارویی و همچنین انتشار شایعات و تشویش اذهان عمومی را یادآور شد. 

 

تاکید بر بارنگری ساختارهای فرماندهی برای مواجهه با پاندمی ‌های بعدی

دکتر قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت نیز با واکاوی تجارب ارزشمند ستاد ملی کرونا، به تحلیل نقاط قوت و ضعف ساختار فرماندهی و مدیریتی در مواجهه با پاندمی‌های گذشته پرداخت و لزوم بازنگری ساختارهای موجود برای رویارویی با تهدیدات آینده را خاطرنشان کرد.

 

وی با تاکید بر اهمیت تصمیم‌گیری علمی مبتنی بر شواهد برای هماهنگی و ارتقای تاب‌آوری، ضرورت تغییر نگاه به پاندمی بعدی با رویکردی آینده‌نگر و توأم با آمادگی را یادآور شد.

 

دکتر مرادی پایش مستمر،  تقویت نظام دیده‌بانی و هشدار زودهنگام و تقویت تیم‌های ارزیابی و واکنش سریع را  از جمله ابعاد این رویکرد و گام  نخست  عملیاتی شدن اجرای سند آمادگی در برابر پاندمی بعدی در تمامی سطوح کشور دانست.

 

وزارت بهداشت فرمانده مدیریت پاندمی‌های حوزه سلامت 

 دکتر علی محمد لطیفی، معاون امور سلامت سازمان پدافند غیرعامل کشور نیز ساختار فرماندهی حوزه سلامت را تشریح کرد.

 

وی با اشاره به دستورالعمل شهید عارفیان اظهار کرد: در دستورالعمل مصوب کمیته دائمی پدافند غیرعامل، وزارت بهداشت به‌عنوان فرمانده مدیریت پاندمی‌های حوزه سلامت و سایر دستگاه‌ها به‌عنوان لایه‌های پشتیبانی تعریف شده‌اند و برای هر دستگاه وظایفی تعیین شده است.

 

دکتر لطیفی با  اشاره به پدافند غیرعامل به عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی قدرت و اقتدار دفاعی ایران، رسالت‌های اصل این سازمان را رصد و پایش تهدیدات، مصون‌سازی و کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی و حفظ و ارتقای تاب‌آوری و تداوم کارکرد در مواجهه با بحران عنوان کرد.

 

 وی با تاکید بر ضرورت احاطه علمی و تحلیلی به ماهیت و پیامدهای پاندمی X برای جلوگیری از غافلگیری خاطرنشان کرد هرقدر بتوانیم پاندمی X را بیشتر تجزیه‌وتحلیل کنیم در حوزه‌های پیشگیری، تشخیص و درمان مؤثرتر عمل خواهیم کرد.

 

به گفته وی دیده‌بانی و تحلیل مخاطرات، تدوین سناریوهای احتمالی مبتنی بر علم، ایجاد نظام پاسخ و آمادگی متناسب با تهدید و حفظ و ارتقای تاب‌آوری از جمله اقدامات اساسی  در این مسیر است.

 

حکمرانی خوب، پایه مدیریت مؤثر پاندمی 

در ادامه این وبینار، دکتر سید سعید هاشمی نظری، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با تشریح اهداف کلیدی سند مذکور حکمرانی خوب در حوزه سلامت را شامل شفافیت، پاسخگویی، مشارکت، عدالت و کارایی دانست.

 

 وی با تبیین ساختار فرماندهی.مدیریتی، کمیته علمی پشتیبانی تصمیمات (DSS)، همکاری بخش غیردولتی و تقویت بستر الکترونیک اظهار کرد: این اهداف، زنجیره کامل مدیریت پاندمی را از پیشگیری تا پاسخ و بازتوانی پوشش می‌دهند. 

 

دکتر هاشمی نظری ساختار فرماندهی پیش‌بینی‌شده در این سند را شامل ستاد ملی با ریاست رئیس‌جمهور، کمیته علمی به‌عنوان رکن علمی و مشورتی، کارگروه‌های تخصصی و ستادهای استانی و شهرستانی را معرفی کرد.

 

وی بر ضرورت تفویض اختیار در چارچوبی مشخص، تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد و اطلاع‌رسانی یکپارچه و شفاف تأکید کرد و ایجاد ساختار فرماندهی واحد با اختیارات کافی، تأمین منابع مالی پایدار و استقرار نظام دیده‌بانی کارآمد را از الزامات مدیریت مؤثر پاندمی دانست.

 

فاز نخست برنامه آمادگی شامل ۲۵ اقدام اجرایی است

 دکتر دهقانی سرپرست گروه مدیریت خطر بلایا و حوادث معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز  اهداف اجرایی فاز نخست استقرار برنامه آمادگی را تشریح کرد و گفت: این مرحله شامل ۲۵ اقدام اجرایی در پنج حوزه تخصصی و در بازه زمانی ۱۲ ماهه است.

 

به گفته وی، این اقدامات شامل ساختار فرماندهی و مدیریتی با ۱۰ اقدام، پشتیبانی علمی از تصمیمات با هفت اقدام، مدیریت لجستیک و توزیع منابع با چهار اقدام، مرزبانی زیستی و پایش تهدیدات با دو اقدام و سلامت دیجیتال و بستر الکترونیک با دو اقدام است.

 

 دکتر دهقانی در ادامه با معرفی  شاخص‌های کلیدی پایش پیشرفت شامل زمان فعال‌سازی ستاد ملی، دقت سامانه هشدار سریع، درصد کارکنان آموزش‌دیده و درصد ذخایر استراتژیک تأمین‌شده  بر ضرورت پایش مستمر پیشرفت بر اساس این شاخص‌ها تأکید کرد.

 

وی، فاز نخست استقرار برنامه آمادگی را فرصتی مناسب برای ایجاد زیرساخت‌های پایدار پیش از وقوع بحران عنوان کرد و گفت: اجرای ۲۵ اقدام در ۱۲ ماه، تاب‌آوری نظام سلامت در برابر پاندمی X را تقویت می‌کند.

 

در بخش پایانی وبینار نیز پنل تخصصی پرسش و پاسخ با حضور استادان و صاحب‌نظران حوزه سلامت عمومی و مدیریت بحران برگزار شد و چالش‌ها و راهکارهای عملیاتی برای ارتقای آمادگی کشور در برابر پاندمی‌های آینده مورد بررسی قرار گرفت.